Een op vijf. En toch blijven we de verkeerde vraag stellen.

door Audrey Witteboon, health coach en therapeute met 30 jaar ervaring in emotioneel eten

Bijna een op vijf Vlamingen krijgt ooit in zijn leven te maken met eetbuien of compensatiegedrag. VRT bracht het gisteren groot. Experts kwamen aan het woord. Cijfers werden getoond. En toch bleef, terwijl ik luisterde, een vraag onbeantwoord hangen. Dezelfde vraag die al dertig jaar onbeantwoord blijft.

Niet: wat eet je? Maar: waarom eet je?

Dat is het fundamentele probleem met de manier waarop we in dit land over eetstoornissen praten. We meten het gedrag. We tellen de diagnoses. We stellen terecht vast dat slechts een op drie mensen met een eetstoornis ooit ondersteuning kreeg. Maar de vraag die niemand durft te stellen is: wat voor ondersteuning was dat dan? En raakte die ondersteuning de werkelijke kern?

Want ik ben zo’n kind geweest. Mijn moeder sleepte mij van de ene diëtiste naar de andere. Er werd gewogen. Er werden lijstjes gemaakt. Er werden calorieën geteld. Wat niemand ooit vroeg: waarom eet je, Audrey? Wat voel je als je eet? Wat vul je eigenlijk op?

Die vraag heeft mijn leven veranderd. Het ontbreken ervan heeft mij jarenlang vast gehouden in de dieetcultuur.

Het systeem kijkt naar het gedrag, niet naar de mens

Afdelingshoofd John Ros zegt dat veel mensen geen diagnose hebben, maar wel verstoord eetgedrag vertonen. En dat het pas zorgwekkend wordt als het blijft duren. Ik respecteer zijn vakkennis. Maar ik wil hier iets anders zeggen: het is al zorgwekkend lang voordat het ‘blijft duren.’ Het is zorgwekkend op het moment dat iemand zichzelf elke avond straf oplegt voor wat ze at. Op het moment dat een kind zijn lunch verstopt. Op het moment dat een vrouw van veertig zichzelf haat na een feestmaal.

Dat zie je niet op een weegschaal. Dat staat niet in een diagnoseprotocol.

Eten is niet het probleem

De studie toont aan dat verstoorde eetpatronen sterk samenhangen met een slecht zelfbeeld, depressie en trauma. Dat klopt volledig. Maar dan is mijn vraag aan het systeem: waarom sturen we deze mensen dan nog altijd als eerste naar een diëtiste? Waarom is de reflex nog altijd: eet gezonder, beweeg meer, volg een plan?

Eten is niet het probleem. Eten is de oplossing die iemand gevonden heeft voor een pijn die niemand ziet.

Zolang we dat niet begrijpen, zullen die cijfers niet dalen. Dan blijven we symptomen behandelen terwijl de wond onder de oppervlakte gewoon groter wordt.

De stap naar hulp is geen drempelprobleem

Slechts een op drie mensen met een eetstoornis zocht ooit professionele hulp. Dat noemen we een drempelprobleem. Maar is het dat werkelijk? Of is het een vertrouwensprobleem? Want mensen die al eens met hun eetgedrag bij een professional aanklopten en terugkwamen met een voedingsschema, die komen niet terug. Niet omdat de stap te groot is. Maar omdat ze weten dat het niet helpt.

Ze hebben gelijk.

De stap naar hulp is pas klein als mensen weten dat er iemand is die de echte vraag stelt. Niet: hoeveel heb je gegeten? Maar: wat droeg je vandaag dat zo zwaar woog dat je het alleen met eten kon verzachten?

Ze verdienen meer dan een voedingsschema

Dertig jaar werk ik met mensen die worstelen met eten. Dertig jaar zie ik hetzelfde patroon: een systeem dat gedrag wil corrigeren, en mensen die wanhopig op zoek zijn naar iemand die naar de mens achter het gedrag kijkt.

Ik ben blij dat VRT dit onderwerp op de agenda zet en dat de cijfers op tafel komen. Maar laat dit niet bij een artikel blijven. Laat dit een gesprek worden over wat echte hulp betekent. Over hoe we mensen leren om bij zichzelf te zijn zonder eten als buffer te gebruiken. Over hoe we stoppen met het lichaam te behandelen en beginnen met de mens te ontmoeten.

Een op vijf. Dat zijn je buurvrouw, je collega, je dochter, jezelf.

Ze verdienen meer dan een voedingsschema.

Audrey Witteboon is therapeute en health coach gespecialiseerd in emotioneel eten.

audreywitteboon.be | [email protected]